નદિયા ચલે ચલે રે ધારા

નદીયા ચલે ચલે રે ધારા, તુજકો ચલના હોગા…
-માચ્છીમારોના જીવનની અલપ ઝલપ : ઝંઝાવાતો સામે ઝઝુમવાનું ગળથુથીમાં મળે છે : ખારા પાણી સાથેની દોસ્તી લલાટે લખાવીને જન્મે છે : શઢ, ટગ, લંગર, ટંડેલ, નાખવા, માંજરીયો, મ્હોરો, ચક્રો જેવા પોતીકા શબ્દો વાપરનાર આ દરીયાઇ છોરૂની એક અલગ જ દુનિયા રચાતી હોય છે :
———————–
દરીયાના છોરૂથી જેમને ઓળખવામાં આવે છે એવા માછીમાર લોકોનું જીવન ઝંઝાવાતોથી લથપથ હોય છે. પાણી સાથે બાથ ભરવા આ લોકો હંમેશા તત્પર જ રહે છે. સાહસવૃત્તિ તો જાણે ગળથુથીમાં મળી હોય તેમ કપરા જોખમો પણ તેમણે સતત ઉઠાવતા રહેવુ પડે છે.

આ સમુદાયમાં બળેવ પર્વનું ઘણું મહત્વ હોય છે. બળેવ પર્વ જે રક્ષાબંધનથી ઓળખાય છે તેને માછીમારો નાળીયેરી પૂનમ તરીકે ઉજવે છે. આ દિવસે દરીયામાં નાળીયેર પધરાવી પૂજન કરવામાં આવે છે. ચોમાસમાના વિરામ પછી આ દિવસથી માછીમારો ફરી દરીયો ખેડવા જવાની શરૂઆત કરે છે.

સવાર પડેને હુડકા કે બોટ લઇને નીકળી જવાનું અને દરીયો ખેડી માછલી પકડી લાવી સાંજે ઘરે આવી જવાનો તેમનો નિત્યક્રમ હોય છે. ચોમસાના ચાર મહીના આરામના. વરસાદી વાતાવરણમાં આ લોકો ઘરે હોય છે. બાકીની ઋતુના તમામ દિવસોમાં પુરૂષ વર્ગ દરીયો ખેડવા નિકળી જ પડતા હોય છે.

એવુય નથી કે રોજે રોજ ઘરે આવી જવાનું! કયારેક દરીયો ખેડવા આગળ જવુ પડે તો દિવસોના દિવસો સુધી બહાર રહેવુ પડતુ હોય છે. ભોજનની કાચી સામગ્રી લઇને નિકળી પડે છે. ચાલુ બોટમાં જ ચુલો કે સગડી પેટાવી રસોઇ કરી લેવામાં આવે અને ત્યાં જ જમવાનું, ત્યાં જ રાતવાસો કરી લેવાનો.

આખો દિવસ માછલી પકડવા રઝળતા રહેવુ પડે. દરિયામાં રસ્તા તો હોતા નથી. એટલે કયારેક સીમા ભંગના કેસમાં અજાણતાય ગુન્હેગાર ઠરીને પરદેશની જેલોમાં સજા પણ કાપવી પડે છે.

હવે તો પેટ્રોલ ડીઝલથી ચાલતી બોટો આવી ગઇ. પણ એક સમયે હાથના હલેસા લગાવી લગાવીને બોટો ચલાવવી પડતી. તેમાં પવનના જોરનો ઉપયોગ ગતી પકડવામાં કરવા શઢ લગાવવામાં આવતા. દીશા જાણવા માટે પણ કોઇ સાધનો નહોતા. જયારે હવે તો બોટ ચલાવવા મોટા મશીન અને દીશા જાણવા હોકાયંત્ર કે જીપીઆરએસ સીસ્ટમો આવી ગઇ છે.

આ દરીયાયી છોરૂ હોય છે બહુ બહાદુર. લાંબા અંતર સુધી દરીયામાં તરીને જવુ હોય તો પણ હિંમત ન હારે. ગમે તેવા ઉંડા પાણીમાં પણ ઝંપલાવી બતાવે અને તોફાને ચડેલા દરીયાને વિંધીને પણ આગળ નિકળી જવાની હિંમત તેમનામાં ઠાંસી ઠાંસીને ભરાયેલી હોય છે.

સવારે હુડકુ કે બોટ લઇને નિકળનારને કયારે કઇ આફતનો સામનો કરવો પડશે તે કાંઇ નકકી હોતુ નથી. માઇલો દુર દરીયામાં આગળ વધ્યા બાદ કયારેક બોટનંું ઇંધણ ખુટી પડે કે મશીન બગડી જાય તો અધ્ધ વચ્ચે રખડી પડવુ પડતુ હોય છે. જયાં સુધી કોઇ મદદે ન આવે ત્યાં સુધી ભગવાન ભરોસે સમય પસાર કરવો પડે છે. કયારેક ઘણે આગળ ગયા પછી દરીયો અચાનક તોફાને ચડે ત્યારે પણ મુશ્કેલીમાં મુકાય જવાતુ હોય છે.

માત્ર માછી મારી જ નહીં પણ સામાન પરીવહન અને યાત્રીક વહન માટે પણ આ લોકો દરીયો ખેડતા રહે છે. ખારા પાણી સાથે જાણે કે તેમનું ભાગ્ય વણાય ચુકયુ હોય છે.

વહાણવટાના ધંધા સાથે સંકળાયેલા શઢ, ટગ, લંગર, કુવાસ્થંભ સહીતના શબ્દો પણ સમજવા જેવા છે.

મશીન વગરના વહાણની દીશા બદલવા લાકડાના ઉંચા સ્તંભ સાથે દોરડા વડે વિશાળ કપડાને લહેરાવવામાં આવે તેને શઢ કહે છે. વળી જયારે આવા શઢની ઉપર ચડીને આગળ શું સ્થિતી છે તેની સતત માહીતી આપતા રહેનાર વ્યકિતને ‘નાખવા’ કે ‘માંજરીયો’ કે ‘પાંજરીયો’ની ઓળખ આપવામાં આવે છે.

આખા વહાણનું નેતૃત્વ કરનાર કેપ્ટન તરીકેની ભુમિકા અદા કરનારને ‘નાખુદા’ કે ‘ટંડેલ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એજ રીતે વહાણમાં રસોઇનું કામ કરનારને ‘ભંડારી’ નામ આપવામાં આવે છે.

કયાંય વહાણને ઉભુ રાખવુ હોય ત્યારે વજનદાર લોખંડ સ્તંભનો ઉપયોગ થાય છે. તેને ‘લંગર’ કહે છે. પછી ટનબંધ માલ ભરેલ વહાણને દરિયાથી બંદર સુધી લાવવા એક મોટી બોટનો ઉપયોગ કરાય છે તેને ‘ટગ’ કહે છે. આ ટગની મદદથી વહાણને દોરી કાંઠાળ વિસ્તારમાં લાવવામાં આવે છે.

આવા વહાણોના આગળના ભાગને થોડો વિશેષ આકાર અને શણગાર આપવામાં આવે ત્યારે તેને ‘મ્હોરો’ બનાવ્યો એવુ કહેવાય છે. આવા મ્હોરા ઉપર બેસી જળમાર્ગનું નિરીક્ષણ કરનારને ‘નાખુદા’ કહેવાય છે.

યાંત્રીક વહાણને ચલાવવા જે લાકડાના સ્ટીયરીંગ વપરાય છે તેને દેશીભાષામાં ‘ચક્રો’ પણ કહે છે.

અલગ અલગ વહાણની પોતીકી ઓળખ માટે નામ પણ આપવામાં આવતા હોય છે. ઉપરાંત જુદા જુદા વાવટા તેની ઉપર લગાવવામાં આવે છે. જેથી કયુ વહાણ કોનુ છે તે આશાનીથી ઓળખી શકાય છે. તો આવી છે દરીયાઇ છોરૂઓની જીવન ગાથા. એકાદ બે દિવસની દરીયાઇ મુલાકાત રોમાંચક બની રહે પરંતુ કાયમી મુલાકાતની અનુભૂતી જુદી જ અસર વર્તાવે છે.

-: લેખન :-
મિતેષ આહીર

Nadiy Chale

Advertisements
Posted in Uncategorized | Leave a comment

વાડી ખેતર

સ્મૃતિ જગતના સંભારણાં (5)
——————————-

વાડી ને ખેતર એટલે
જાણે કુદરતનું સાનિધ્ય !
– મિતેષ આહીર
હમણાં અમારા પાડોશીની વાડીએ જવાનું થયું. ઘણા સમયે કુદરતના ખોળે ખેલવાનો આનંદ મળ્યો. તાજી હવામાં મહાલવા મળતા જ ઉંડા ઉંડા શ્વાસ લઇ ફેફસા ફુલ કરી લીધા. નૈસર્ગીકતાની અસર રોમે રોમમાં છવાઇ ગઇ !
વાડી ખેતર એટલે કુદરતી સૌંદર્ય ! વાડી હોય ત્યાં શું હોય ? લીલીછમ વનરાઇ હોય, ધુળ અને ઢેફા હોય, પાણીના ઝરણા જેવા કયારા હોય, લાંબા લાંબા ચાસ હોય, શેઢા ને પાળા હોય, ખીલે બાંધેલ કે હળમાં જુતેલી બળદની જોડી હોય, ખળુ હોય ને ખપારી હોય, કુવામાંથી પાણી ખેચતા અેન્જીન હોય, થોડો વિસામો લઇ શકાય તેવી કાચી પાકી ઓરડી હોય ને બાજુમાં છાયો આપતા વડલો, પીપળો કે લીંબડાના મોટા ઝાડ હોય, કુવો હોય ને જોડજોડ અવેડા જેવી કુંડી હોય, મોજથી ગીતો લલકારતા હળ ચલાવતો ખેડુત હોય, નિંદામણ કરતા કે ફાલ ઉતારતા દાડીયા હોય…! આવું ઘણુંબધુ હોય છે વાડીમાં !
અહીં વાડી અને ખેતરમાં શું ફેર ? તેની સ્પષ્ટતા કરીએ તો મારી સમજ મુજબ જયાં કુવો કે સબમર્શીબલ જેવી પાણી ખેચવાની વ્યવસ્થા હોય તેને વાડી કેવાય. મતલબ વગર ચોમાસે પણ પાણી પિયત કરીને પાક લઇ શકાય. જયારે કુવો કે પાણીનો સ્ત્રોત ન હોય ને માત્ર ચોમાસાના વરસાદી પાણીના આધારે જ પાક લઇ શકાય તેને ખેતર કેવાય. આ થયો વાડી અને ખેતર વચ્ચેનો ભેદ.
આમ તો નાનો હતો ત્યારથી વાડી ખેતર ખુંદતો આવ્યો છું. મારા પપ્પા પોસ્ટ માસ્તર સાહેબ તરીકે અનેક ગામોમાં રહી ચુકયા છે. એટલે મને પણ ગામડા ગામોનો સારો અનુભવ થઇ ચુકયો છે. અમરનગર, લોધીકા, વીરપુર એમ અનેક ગામોની વાડીઓમાં ઘુમી વળ્યો છું. બળદ ગાડુ પણ ચલાવી જાણ્યુ છે. બળદની રાઇસ પકડીને અવેળે પાણી પાવાય ગ્યો છુ.રાત્રે પાણી વાળવા પણ મિત્રો ભેગો જઇ ચુકયો છુ. ભાત (વાડીએ જમવા પતરાના ડબ્બામાં શાક, રોટલા ભરીને તૈયાર કરાતુ ટીફીન) આપવા પણ ગ્યો છુ ને બધાયની સાથે બેસી એલ્યુમિનીયમના છાલીયામાં પીરસાયેલું ભોજન ઝાડનાં છાયે ધુળના ઢેફા પર બેસી ને જમ્યો છુ. મિત્રો સાથે વાડીએ ભજીયા પાર્ટીઓનો આનંદ પણ ખુબ લુંટયો છે.
અમારા જુના ગામ આમરણ બેલાની સીમમા તો આખુ વેકેશન ગાળી નાખતાં. કડકડતી ઠંડીમાં વાડીએ રાત રોકાતા ત્યારે શિયાળીયાના અવાજો સાંભળ્યા છે ને વહેલા ઉઠી બળતણ સળગાવી તાપણાનો લીધેલો અે લ્હાવોય કેમ ભુલાય? એમ તો વાડીમા જ ભઠ્ઠો કરી ત્યાંજ શેકવામાં આવતા જીંજરા કે માંડવીના ઓળા કે પછી ઘઉના પોકનો સ્વાદ તો કઇ ઓર જ હોય છે. ધારદાર દાતરડાથી વાઢીને કપાતી જાડા ધોકા જેવા સાઠાની શેરડી તો ખુબ ખાધી છે ને વાડ હાલતો હોય ત્યાં શેરડીના રસમાથી તૈયાર થતો ગરમા ગરમ ગોળ પણ ખુબ ખાધો છે. વાડાસડાની વખણાતી શેરડીના વાડમાં માણેલો ઇ સ્વાદ જાણે કે હજુએ ગળામાં અકબંધ સચવાયેલો પડયો છે.
જેતપુર તાબેના અમરનગરમાં રહેતા ત્યારે મુખીબાપાના પૌત્ર અને અમારા બાળપણના મિત્ર પરેશ હિરાણીની વાડીએ ખુબ રખડીયા છીએ.નિશાળે રવિવારની રજા હોય એટલે બોર વિણવા જાતા.ભાઇબંધો સૌ ટીફીન લઇને જાતા ને પછી સાંજ સુધી વાડીમા જ રખડતા. જાગાબાપાના કિશોર વાડોદરીયાની વાડી, સહપાઠી મિત્ર એવા દિનેશ, વિજય, નિતીનની વાડીએ રખડ્યાનું હજી સાંભરે છે.
લોધીકામા રહેતા ત્યારે વિનોદ કમાણી ને હીતેશ કમાણીની વાડી, શૈલેષ વાગડીયાની વાડી, પડોશમાં રહેતા નિતીન ડાંડની વાડીએ તો અનેકવાર ગયેલાં.
વિરપુર (જલારામ) રહેતા ત્યારે પરષોતમ વઘાસીયાની વાડી, હરસુખ સાકરીયાની વાડી, સ્વાધ્યાય પરીવારની બગીચા સમાન વિશાળ વાડીમાં ચંદુ પારેખ ભેગુ અનેકવાર જવાનું થતું.
પણ આ બધુય બીત ગયે દીન બચપનકે જેવું બની રહ્યું. હવે તો ઇ જુના મિત્રોય પોત પોતાની નીજી દુનિયામાં પરોવાય ગ્યા ને કેટલાય તો સંપર્ક વિહોણાય થઇ ગયા !
રાજકોટ આવ્યા પછી પણ વાડીએ જવાનું થયુ એમાં ટંકારા પાસેના હરીપરમાં હરજી સર ઢેઢી (પટેલ)ના બોરના બગીચે તેમજ ન્યારામાં અશોક સીતાપરાના ગલગોટા અને ગેંદલીયાના ફુલોના બગીચે અને સરાયા જયેશ ભાગ્યા તથા વિક્રમ ભાગ્યાની વાડીએ ગ્યો છું.
હા હમણા છેલ્લે મુલાકાતો લીધી ઇ વાડીના નવા સ્વરૂપ સમાન ફાર્મ હાઉસોની વાત કરૂ તો ઘંટેશ્વરમાં વિરાભાઇ હુંબલનું રાજકોટની અંદર જ આવી જતુ તેમનું વિશાળ ફાર્મ હાઉસ કમ ઓફીસ કાર્યાલય. એજ રીતે દેવગામ પાસે આવેલ રીંકુભાઇ મૈયડનું ફાર્મ હાઉસ એટલે જાણે કે સ્વર્ગ જ જોઇ લ્યો ! સ્વીમીંગ પુલ, એસી રૂમ જેવા કોટેઝ, ગીરગાય અને ભેંસના તબેલા, ઘોડા માટે ઘોડાર, કબુતર અને જાત જાતના પક્ષીઓને રહેવાની અલાયદી વ્યવસ્થા.
આથીએ વિશેષ સુવિધાઓથી સજજ ફાર્મ હાઉસ એટલે અમારા સહકર્મચારી નરેન્દ્રસિંહ જાડેજાનું ખીરસરા પેલેસ પાછળ આવેલું ફાર્મ હાઉસ ! કે જયાં સાત હનુમાન મંદિર પણ બનાવવામાં આવ્યું છે અને અનાજ કરતા વનઔષધીઓનો ઉછેર વધુ કાળજી પુર્વક થઇ રહ્યો છે. રૂદ્રાક્ષ અને સિંદુર જેવા પવિત્ર અને જવલ્લે જ જોવા મળતા વૃક્ષો મે અહીં નજરો નજર નિહાળ્યા. અહીયા પણ સ્વીમીંગ પુલ અને રહેવા માટેના આધુનીક કોટેજીસ તેમજ ગીર ગાય, ભેંસ, ઘોડા, વિદેશી પક્ષીઓ ને મોજથી મહાલતા જોયા.
તો આવી છે વાડીઓ ખુંદવાની મારી રોમાંચક સફર !
આતો ઘણા દિવસે રાજકોટમા જ પડોશી એવા પટેલબંધુની વાડીએ લટાર મારી એટલે સ્મૃતીઓ તાજી થઇ અાવી. જોયુ માણ્યું તેને અક્ષર દેહ આપવા પ્રયાસ કર્યો છે. ઠીક ત્યારે આવજો, લ્યો એ રામે રામ !
– મિતેષ પી. આહીર
પત્રકાર, લેખક
( તા. 2/5/2019 )

Posted in Uncategorized | Leave a comment

લઘુકથા ” લખણનો ખોટો “

અમેરીકાથી પ્રસિધ્ધ થતા “રાષ્ટ્ર દર્પણ”માં
મારી લખેલી લઘુકથા “લખણનો ખોટો”
Screenshot_20190517-193202_1

Posted in Uncategorized | Leave a comment

પિત્રાઇ બહેન બીનાના લગ્ન પ્રસંગે કાવ્ય

Screenshot_20190515-182505_1

Image | Posted on by | Leave a comment

ભાવિનનો પાવરલીફટીંગમાં ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ

Bhavin Power Lifting

Image | Posted on by | Leave a comment

રાષ્ટ્ર દર્પણમાં મારી લઘુકથા “કેમેરા”

screenshot_20190303-071056.jpg

Image | Posted on by | Leave a comment

બરડા ડુંગર પંથકનો પ્રવાસ

બરડા ડુંગર પંથકની
અમારી રોમાંચક સફર
– મિતેષ આહીર
============
એક જ દિવસના ટુંકા પ્રવાસમાં શનિદેવ મંદિર – હાથલા, વિર માંગડાવાળાની જગ્યા – ભાણવડ, ગાયત્રી આશ્રમ અને આશાપુરા મંદિર – ઘુમલી, બીલનાથ મહાદેવ – બીલેશ્વર અને જાંબુવંતની ગુફા – રાણાવાવ ફરી આવ્યા ત્યારે અમને પણ થોડું આશ્ચર્ય થયેલુ કે ઓહો હો આટલા ટુંકા સમયમાં ઘણુંય ફરાય ગયું! અને તમને પણ એ જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે આ બધુય અમે પોતાના સેપરેટ વાહન વગર રેલ્વે, બસ, રીક્ષા વગેરે જયારે જે મળ્યુ તેમાં બેસીને ફરી આવ્યા.
જો કે આ બધુય શકય બનવા માટેનું કારણ એ છે કે અમારી સાથે આ બધાય સ્થળો ઘુમી વળેલા અનુભવી અમારા મિત્ર અતુલ ચોટાઇ લીડર કમ ગાઇડના રૂપમાં અમારી સાથે હતા. આ પ્રવાસમાં હું, અતુલ ચોટાઇ, પ્રહલાદસિંહ ગોહીલ અને ચેતનભાઇ દોશી એમ કુલ ચાર જણા હતા.
29 ડીસેમ્બર 2018 ના રાત્રે 1 વાગ્યે રાજકોટથી ટ્રેઇન મારફત અમારી જર્ની શરૂ થઇ. ઝોલા ખાતા ખાતા જેવી તેવી નિંદર કરી હશે ત્યા તો સવારના 4.30 વાગ્યે ભાણવડ કેમ આવી ગ્યું કાઇ ખબર જ નો રહી. અહીથી હાથલા શનિદેવ જવા માટે આવક જાવક રીક્ષા બાંધી. રસ્તામાં ચા પાણીનો હોલ્ટ કરી આગળ વધ્યા. ઠંડી પણ એમ હતી. નિર્જન ભેંકાર રસ્તા પર દોડતી જતી અમારી રીક્ષાએ વહેલી સવારના છ સવા છ વાગ્યે અમને હાથલા પહોંચાડી દીધા. હાથ મોઢું ધોઇ થોડા ફ્રેશ થઇ શનિદેવના દર્શન કર્યા અને થોડીવાર બેઠા ત્યાં તો સુરજ દાદાએ દેખા દિધા. દિવસ ઉગ્યાનું અજવાળુ થતા ફરી રીક્ષામાં ગોઠવાઇ ગયા. પરત ભાણવડ આવવા રવાના થયા. બરડા ડુંગર પાછળથી નિકળતા સુર્ય કિરણોથી આહલાદક બનેલ નજારો નિહાળતા પરત ભાણવડ આવી ગ્યા.
થોડા નાસ્તા પાણી કરી પહોંચી ગયા વિર માંગડાવાળાની જગ્યાએ. પ્રેત આત્મા અને છેવટે મોક્ષ ગતિની કથાની સાક્ષી પુરતો અડખમ એ વડલો નજરો નજર નિહાળ્યો. ‘એના લોચનીયે લોહી જરે .. ભુત રૂવે ભેકાર’ ગીતની પંકતીઓ પણ મનમાં તાજી થઇ આવી. અહીં થતી માનતાઓ આજે પણ ફળી રહી છે. તેની પ્રતિતિ કરાવતી અનેક ધજા, ચુંદડી તેમજ બાળકોના ફોટાની આખી હારમાળા જોવા મળી.
અહીથી અમે ઘુમલીની ભાગોળે આવેલ ગાયત્રી આશ્રમે પહોંચ્યા. થોડો આરામ કરી અમારી સાથેનો સામાન ઉતારાની રૂમમાં વ્યવસ્થીત ગોઠવી નિકળી પડયા બરડાનો જ એક ભાગ ગણાતો ઘુમલી ડુંગર ખુંદવા. ઉંચી ટોચ પર આવેલ દેશ દેવી માં આશાપુરાનું મંદિર જોઇ ને ઘડી ભર તો વિચાર ઝબકી જ ગ્યો કે ઓહો હો આ સાડા આઠસોથી પોણા નવસો પગથીયા કેમ ચડીશું? પણ ધીરે ધીરે શરૂઆત કરી અને છેક ઉપર પહોંચી ગયા ત્યારે ચારે તરફનો નજારો નિહાળતા આંખો ચાર થઇ જાય એવા દ્રશ્યો જોવા મળ્યા. સોળેકળાએ ખીલેલી પ્રકૃતિ નિહાળી આંખોને ટાઢક વળી. એ ડુંગર ઉતરીને બાજુમાંથી જ પસાર થતા ઉબડ ખાબડ રસ્તે ગીચ જાળીઓ વિંધતા ભૃગુરૂષીના કુંડ પર પહોંચ્યા. એકદમ નિરાકાર શાંતિ વચ્ચે માત્ર કાબર, ચકલા, મોર ને પોપટનો કલબલાટ સાંભળવા મળતો હતો. પૌરાણીક નવલખા મહેલ અને ઐતિહાસીક ગણેશ મંદિર નિહાળી પરત નિકળવાની તૈયારી કરી. એમ કહેવાય છેકે આ બરડા ડુંગરમાં આવા નાના મોટા અનેક સ્થાનો આવેલા છે. જે ફરવા માટે બેથી ત્રણ દિવસનો સમય જોઇ જાય.
બપોરે ગાયત્રી આશ્રમે પરત ફરી ભોજનક્રિયા પતાવીને નવરા પડયા ત્યાં તો રાણાવાવ જવા માટેની બસ દુરથી જ હોરન મારતી આવી ચડી. અમે સલામત સવારી એસ.ટી.માં ગોઠવાયા. થોડીવારમાં જ બિલેશ્વર આવતા બસ ઉભી રહી. અહી દસ મીનીટનો હોલ્ટ હોય બધા મુસાફરોની સાથે અમે પણ ફટાફટ બિલેશ્વર મહાદેવના દર્શનનો લાભ લઇ પાછા બસમાં બેસી ગયા.
રાણાવાવમાં આવેલી જાંબુવંતની ગુફાના સ્થળે પહોંચતા જ અલૌકીક ભુમિ પર આવ્યાની અનુભતિ થઇ. એક એક વ્યકતિ અંદર જઇ શકે તેવી ગોખલા જેવી જગ્યામાં આઠ દસ પગથીયા ઉતર્યા ત્યારે થોડી અકળામણ લાગી. પણ સાવ નીચે પહોંચ્યા તો આંખો ચાર થઇ જાય એવી વિશાળ હોલ જેવી લાંબી પહોળી ગુફા હતી. દોઢસો બસ્સો માણસો આરામથી સમાય જાય તેવી પકતાણ ધરતીના પેટાળમાં હતી. ઉપરના ભાગેથી કયાંક કયાંક પાણી ટપકતુતુ. નાનામોટા અનેક શીવલીંગ જોવા મળ્યા. એમ કહેવાય છે કે જયાં પણી ટપકતુ હોય ત્યાં શીવલીંગ આપોઅાપ રચાય જાય. નીચે તળીયે જીણી લાલ રેતી હતી. જે ગોકુલ મથુરાની રમણ રેતી જેવી જ હોવાનું એક યાત્રીક જણાવી રહ્યા હતા.
આ લાંબી ગુફા જયાં પુરી થતી હતી ત્યાં રીંછ જેવુ મુખ ધરાવતા જાંબુવંત અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની વિશાળ તસ્વીર મુકાઇ હતી. અહીથી પણ બે પોલાણ આગળ જતા જોવા મળ્યા. એ રહસ્ય હજુ અકબંધ છે કે એ રસ્તા કયાં આગળ જઇ રહ્યા છે. કોઇ કહે છે કે એ પોલાણ (ગુફા) નો રસ્તો છેક દ્વારકા જાય છે તો વળી કોઇ કહે જુનાગઢ જાય છે. ગુફામાંથી બહાર નિકળીને બાજુમાં આવેલ એક ઘડીયાળી બાપુની મઢુલીમાં પણ લટાર મારી. અહી લોકો જાત જાતની દિવાલ ઘડીયાળોની ભેટ ચડાવી જતા હતા. જેને ચારે બાજુ દિવાલોમાં ટાંગવામાં આવી હતી. રીતસર ઘડીયાળનું પ્રદર્શન જોવા આવ્યા હોય એવું લાગે.
બસ અહીં અમારી રોમાંચક સફર પુરી થઇ. સાંજ થવા આવતા જ સીધ્ધી રાજકોટની બસ પકડી ને અમારી આનંદમય યાત્રાને વિરામ આપ્યો. ડીસેમ્બર 2018 ના છેલ્લા દિવસોમા કરેલ ટુંકા સમયગાળાનો આ પ્રવાસ અમારા માટે અવિસ્મરણીય બની રહ્યો. ઓ કે આવજો!
– મિતેષ આહીર
લેખક – પત્રકાર
🖋તા.12-01-2019

Posted in Uncategorized | Leave a comment

બાદશાહી ઠાઠ

img_20181225_192821_570

Image | Posted on by | Leave a comment

“હોમગાર્ડ ડે”

મારા સ્મૃતિવનની સરવાણી – (4)

આજે 6 ડીસેમ્બર
એટલે કે “હોમગાર્ડ ડે”
– મિતેષ આહીર
————————————————
આજે વિશ્વ હોમગાર્ડ દિવસે મને કેટલીક યાદો તાજી થઇ આવી. એક સમયે હું પણ હોમગાર્ડ કેડેટ્સ રહી ચુકયો છું. એકઝામ પાસ કરીને સેકશન લીડરની કેડર હાંસલ કરી લીધી હતી. સેકશન લીડરના ખંભા ઉપર બે લાલ પટ્ટી લાગે છે. ઓફીસર કમાન્ડર કે પ્લાટુન કમાન્ડરની અવેજીમાં પરેડ કરાવવાની જવાબદારી સેકશન લીડરે નિભાવવાની હોય છે.
હજીતો 18 વર્ષની ઉંમર ઓળંગી જ હતી ને હોમગાર્ડ જોઇન્ટ કરી દીધેલ. ત્યારે અમે વિરપુર રહેતા. વિરપુર હોમગાર્ડ યુનિટ મારા માટે અવિસ્મરણીય બની રહ્યુ! બહુ મજા આવતી હોમગાર્ડમા પ્રવૃત રહેવાની. સામાન્ય રીતે હોમગાર્ડ નામ પડે એટલે બધાય તુચ્છ નજરે જોવે.પણ વિરપુરનું હોમગાર્ડ યુનીટ કઇક વેત એક ઉંચુ હાલતુતુ. કેમકે ત્યાં હોમગાર્ડમાં ભરતી થનાર વર્ગ મોટાભાગે શિક્ષિત હતો. કોઇ શિક્ષક હતા તો કોઇ એસ.ટી.માં ફરજ બજાવતા. મતલબ નોકરીયાત અને શિક્ષિત વર્ગ હોમગાર્ડમાં જોડાયેલો હતો. લઘરવગર યુનિફોર્મમાં કોઇ ન જોવા મળે.બધાય અપટુ ડેટ હોય. હોમગાર્ડ કચેરીમાંથી મળતા યુનિફોર્મ ને બદલે બધાય જાતે બજારમાંથી કાપડ લઇ એવા સુટેડ બુટેડ રહેતા કે પોલીસવાળાય ઝાંખા પડી જતા.
એ સમયે બાબરી મસ્જીદ ધ્વંશના કારણે તોફાનો ફાટી નિકળતા અમને વિરપુર તથા ગોમટા રેલ્વે સ્ટેશન પર પોલીસ ટુકડીઓની સાથે નાઇટ ડયુટી ફાળવવામાં આવતી. કયારેક જેતપુર નવાગઢ સુધી બંદોબસ્તમાં મોકલવામાં આવતાં.આમ ગણોતો થોડી ગંભીરતા દાખવવી પડતી પણ છતાય અાનંદ આવતો. એ દિવસોમાં મને વાયરલેસ ઇન્સ્ટુમેન્ટની પ્રાથમિક તાલિમ ગોંડલ લેવા જવાની તક પણ સાંપડી હતી. જયારે થ્રી નોટ થ્રી રાયફલ શુટીંગની તાલીમ માટે તો દર વર્ષે રાજકોટ લઇ જવામાં આવતાં.
એક વખત આઠ દિવસનો બેઝિક કેમ્પ ગોંડલમાં કરાવાયો ત્યારે તો લાઠી, રાયફલ, પરેડની સંપુર્ણ તાલીમ એસ આર પી ના ઇન્સ્ટ્રકટરો તરફથી અપાયેલ. રોજ વહેલા ઉઠવાનું, જુદી જુદી તાલીમ લેવાની, સમુહમાં બનેલી રસોઇ જમવાની, કપડા જાતે જ ધોવાના… વગેરે વગેરે મહત્વના પાઠ શીખવા મળ્યા! આમ અતિટુંકાગાળામાં મે ઘણુ બધું હાંસલ કરી લીધુ હતું!
પણ જેવા અમે વિરપુરથી રાજકોટ રહેવા આવ્યા કે મારી હોમગાર્ડ પ્રત્યેની માન્યતાઓ અલગ પડવા માંડી અને હોમગાર્ડ છોડવા સુધી હું મજબુર બની ગયો. જો કે એ બધું સંજોગો વસાત બન્યુતું! રાજકોટ આવીને પણ મેં હોમગાર્ડ ચાલુ તો રાખ્યુ પણ સંજોગો જ એવા સર્જાતા ગયા કે મને રસ ઓસરતો ગયો.અહીં મને નવરાત્રીમા રાત્રી ફરજ પર મુકવામાં આવ્યો ને સાથેના કેડેટ્સ એવા લુખી હલાવનારા હતા કે મારી હોમગાર્ડ પ્રત્યેની માન્યતા બદલાવા લાગી. ખરેખર રાજકોટ યુનિટના બધા કેડેટ્સ કેરલેસ ન જ હોય. પણ મારા માટે રાજકોટ યુનિટ સાવ નવું નવું જ હતું ને શરૂઆતમાં જ એવા કેરલેસ તોફાની કેડેટસ સાથે પનારો પડ્યો. રાત્રી રોન દરમિયાન બીડીના ઠુંઠા પીવા ને વાતેવાતે ગાળો બોલવાની ટેવ ધરાવતા એ કેડેટસ સાથે થોડા દી રખડયોને મારૂં મન ઉઠી ગયું હોમગાર્ડમાંથી. ખાખી કપડાનો રોફ છાંટવો ને પાનના ગલ્લે મફત પાન ફાકી ખાય લેવા! એવું બધુ મને ન ગોઠયુ તે ન જ ગોઠયું.
જો કે આગળ કહ્યુ એમ આ બધુ બનવા જોગ જ હતું. કોઇ બે ચાર બેદરકાર કેડેટ્સ પરથી આખા રાજકોટ યુનિટને દોષ ન દેવાનો હોય! પણ જે કહો તે અહીંથી હોમગાર્ડ સાથેની મારી લેણદેણ પુરી થઇ! મેં હોમગાર્ડ છોડયું.
છેલ્લે એટલુ ચોકકસ કહીશ કે મારામાટે હોમગાર્ડનો સમયગાળો જીવનનુ યાદગાર સંભારણું બની રહ્યો. આઇ સેલ્યુટ હોમગાર્ડ. હોમગાર્ડના જવાનોની કેપ પર લખાયુ હોય છે ‘નિષ્કામ સેવા’. શિસ્ત, સેવા અને સમર્પણનો પર્યાય એટલે હોમગાર્ડ…
વંદે માતરમ્
– મિતેષ આહીર,
રાજકોટ 9725055299
તા.6-12-2018

Posted in Uncategorized | Leave a comment

લાલપાણીના શીશા

અકિલામાં મે લખેલ
શોર્ટ સ્ટોરી

Lal Pani Na Shisa

Posted in Uncategorized | Leave a comment